PHẦN 5 · XÂY DỰNG TỔ CHỨC

Bài 11. Lãnh đạo quản lý dự án

Thời lượng đọc ≈ 18 phút   ·   Chương 11 sách “Quản lý dự án: Hiểu đúng & Làm thật”

Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh mà hưng thịnh,

nguyên khí suy thì thế nước yếu mà thấp hèn.

— Thân Nhân Trung

MỤC TIÊU BÀI HỌC Sau bài này, bạn có thể: •     Rút ra bài học lãnh đạo từ câu chuyện Xenophon. •     Áp dụng tiêu chí và quy trình chọn giám đốc dự án theo loại dự án và cấp độ kiến thức. •     Phân biệt niềm tin sáng suốt với cả tin. •     Thực hành tám điều cốt yếu: Nhân, Nghĩa, Tín, Trí, Minh, Tài năng, Cương, Nghiêm.

 

Socrates cho rằng nhà lãnh đạo kiệt xuất là người bước lên phía trước khi cần, không vì cái tôi hay lợi riêng mà vì trách nhiệm với xã hội, và khi xong việc thì trở lại làm dân. Bài này bàn về cách chọn và cách làm người lãnh đạo dự án.

Bài học từ Xenophon

CÂU CHUYỆN Cuộc rút quân 2.400 km Xenophon, học trò của Socrates, với rất ít kinh nghiệm chỉ huy, đã bước lên dẫn dắt một đội quân đánh thuê Hy Lạp bị mắc kẹt giữa lãnh thổ Ba Tư thù địch. Ông giữ vững nhuệ khí của quân lính, vượt sa mạc và đồi núi hơn 2.400 km, vừa chống kẻ thù đông hơn nhiều lần, vừa xử lý bè phái trong nội bộ, rồi còn đối mặt biến động chính trị ở quê nhà. (Theo Quyền lực, tham vọng, vinh quang của Steve Forbes và John Prevas.)

 

Những bài học cho lãnh đạo dự án:

• Lãnh đạo bằng sự gương mẫu qua phẩm chất và phong cách.
• Truyền sức mạnh, sự tự tin, khơi dậy nhiệt huyết của đội ngũ.
• Can đảm, kiên định vượt thử thách để đạt mục tiêu cuối cùng; đây cũng là “lãnh đạo cấp độ 5”.
• Xử lý cả biến động bên ngoài lẫn bè phái, chia rẽ bên trong.
• Khi mục tiêu cũ không còn phù hợp, kiên trì thuyết phục các cấp đồng thuận mục tiêu mới.

 

Đãi cát tìm vàng

Đội ngũ quản lý dự án mạnh, tinh thông, có đạo đức thì dòng chảy dự án thông suốt; yếu, thiếu đạo đức thì dòng chảy tắc nghẽn. Ở trung tâm là vị trí giám đốc dự án. Chọn sai là “thảm họa” về sau. Khổng Tử nói: cất nhắc người ngay thẳng lên trên kẻ tà ác thì có thể biến kẻ tà ác thành ngay thẳng.

Nhân sự lãnh đạo dự án cần: kiến thức, kỹ năng QLDA và chuyên ngành; hoài bão cống hiến; là tấm gương đạo đức, liêm chính, trách nhiệm. Chọn người phải có tinh thần cầu hiền, vô tư, không ưu ái người thân quen hay “bậc gia thế”.

Tám phép xem người trong Binh thư yếu lược

1. Hỏi bằng lời xem trả lời có rõ ràng không	5. Lấy của mà thử xem có thanh liêm không
2. Gạn cùng bằng lời lẽ xem có biến hóa không	6. Lấy sắc đẹp mà thử xem có đứng đắn không
3. Cho gián điệp thử xem có trung thành không	7. Lấy việc khó mà thử xem có dũng cảm không
4. Hỏi tường tận xem đức hạnh thế nào	8. Cho uống rượu say xem có giữ được thái độ không

 

Binh thư còn phân biệt “khí lượng” của tướng: từ tướng chỉ huy mười người (che điều gian, không nghĩ đến điều quân chúng oán ghét) đến tướng chỉ huy mười vạn người (gần người hiền, tiến người tài, cẩn thận, thành thực rộng rãi). Tướng giỏi là tướng “kích thích mà không động”: không động vì lợi, không động vì khinh địch.

Chọn theo loại dự án và cấp độ kiến thức

Hình 11.1. Ba cấp độ đánh giá kiến thức suông và kiến thức làm.

Loại dự án	Cấp độ giám đốc dự án cần có
Đơn giản, nhóm nhỏ	Cơ bản
Đơn giản nhưng nhóm lớn, thời gian dài; hoặc dự án phức tạp	Vững chắc
Phức hợp	Thành thạo

 

Quy trình tuyển chọn gợi ý:

1. Ứng viên tự đánh giá kiến thức suông và kiến thức làm theo ba nhóm năng lực (Hình 11.2).
2. Lãnh đạo phỏng vấn, nghe trình bày theo chủ đề, quan sát thái độ, hỏi gạn xem có biến hóa không.
3. Đánh giá kiến thức suông, kiến thức làm và cả kiến thức sống.

Hình 11.2. Bảng tự đánh giá hoặc đánh giá ứng viên theo ba nhóm năng lực.

Đặt niềm tin sáng suốt

Chọn được người rồi thì đặt niềm tin và giao đủ quyền. Binh thư viết: vua chọn người hiền trao quyền, cất lên mà không ngờ vực, thì tướng đáp lại bằng ngay thẳng, luật quân nghiêm, tiết bề tôi vững.

Nhưng niềm tin phải đặt đúng chỗ: dựa trên kinh nghiệm “nhìn người” và phân tích bối cảnh, năng lực, phẩm chất của người được tin. Tránh sự cả tin như Mỵ Châu trao nỏ thần cho giặc, bài học mà nhà thơ Tố Hữu nhắc lại trong bài thơ Tâm sự.

Khi được tin và phân quyền đầy đủ, nhà lãnh đạo dự án quyết định chiến lược thực hiện, cơ cấu tổ chức, vị trí việc làm và tuyển chọn nhân sự phù hợp.

“Đạo làm tướng”

Binh thư yếu lược nêu tám điều cốt yếu của đạo làm tướng, lấy chí thành làm chủ. Vận dụng vào người đứng đầu tổ chức quản lý dự án:

NHÂN Trân trọng con người Quý mến người cùng làm, quan tâm cuộc sống và giúp họ phát triển nghề nghiệp.	NGHĨA Vì lý tưởng chung Tạo môi trường cộng tác, thấu cảm, hướng đến mục tiêu và lợi ích của dự án.	TÍN Giữ chữ tín Trung thực, chân thành, giữ lời hứa, nói đi đôi với làm.
TRÍ Phân biệt đúng sai Biết suy xét điều gì nên làm, điều gì không nên làm.	MINH Tâm sáng Không bị thiên kiến che mờ; khiêm nhường, kính trên nhường dưới.	TÀI NĂNG Không ngừng trau dồi Tu dưỡng đạo đức, kiến thức, kỹ năng; phát huy năng lực vượt trội.
CƯƠNG Tự chủ, kiên định Kiểm soát cảm xúc, vững vàng trước cám dỗ tư lợi, quyết tâm làm điều đúng.	NGHIÊM Kỷ luật Giữ nghiêm kỷ luật và đạo đức nghề nghiệp; thẳng thắn phê bình; phong thái lịch sự, nghiêm chỉnh.

 

Áp dụng vào dự án của bạn

KHI TUYỂN CHỌN HOẶC TỰ ĐÁNH GIÁ GIÁM ĐỐC DỰ ÁN ☐  Đã xác định loại dự án (đơn giản, phức tạp, phức hợp) và cấp độ năng lực tương ứng. ☐  Ứng viên đã tự đánh giá theo ba nhóm năng lực trước phỏng vấn. ☐  Buổi phỏng vấn có câu hỏi tình huống về đạo đức và xử lý khó khăn. ☐  Tiêu chí chọn được công khai, không dựa trên quan hệ thân quen. ☐  Sau khi chọn, quyết định giao quyền được ban hành bằng văn bản.

 

Câu hỏi suy ngẫm

DÀNH CHO CÁ NHÂN HOẶC THẢO LUẬN NHÓM 1.    Giám đốc dự án gần nhất bạn làm việc cùng được chọn dựa trên tiêu chí gì? Nếu dùng Hình 11.1, họ ở cấp độ nào? 2.    Trong tám điều của đạo làm tướng, điều nào bạn thể hiện tốt nhất, điều nào cần rèn luyện? 3.    Tổ chức bạn có trao quyền đầy đủ cho giám đốc dự án sau khi chọn không, hay vẫn “cầm tay chỉ việc”?

 

Kiểm tra nhanh

Câu 1. Với dự án phức hợp, giám đốc dự án nên có kiến thức suông và kiến thức làm ở cấp độ nào?

1. Cơ bản
2. Vững chắc
3. Thành thạo
4. Không cần xét

Câu 2. Câu chuyện Mỵ Châu được dùng để minh họa điều gì?

1. Tầm quan trọng của vũ khí
2. Niềm tin cần đặt đúng chỗ, tránh cả tin
3. Lãnh đạo phải cứng rắn
4. Không nên tin ai

Câu 3. Trong tám điều cốt yếu, “Cương” có nghĩa là:

1. Cứng nhắc, không nghe ai
2. Tự chủ, kiểm soát cảm xúc, vững vàng trước cám dỗ tư lợi
3. Giữ kỷ luật nghiêm minh
4. Có tài năng vượt trội

Đáp án và giải thích

Câu 1: C. Dự án phức hợp đòi hỏi cấp độ thành thạo.

Câu 2: B. Niềm tin sáng suốt dựa trên kinh nghiệm nhìn người và phân tích; cả tin dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Câu 3: B. Cương là không bị dụ vì lợi, kiên định theo đuổi mục tiêu và làm việc đúng đắn.

Ghi nhớ

NHỮNG ĐIỀU CỐT LÕI CỦA BÀI •     Lãnh đạo dự án phải gương mẫu, truyền sức mạnh và sự tự tin cho đội ngũ, kiên định dẫn dắt qua thử thách, xử lý cả biến động bên ngoài lẫn chia rẽ bên trong. •     Chọn giám đốc dự án là “chọn mặt gửi vàng”: xét cả năng lực, đạo đức, hoài bão cống hiến; “chọn tướng nên lựa người thao lược sau mới đến bậc gia thế”. •     Cấp độ kiến thức cần có tùy loại dự án: cơ bản (đơn giản, nhỏ), vững chắc (lớn hoặc phức tạp), thành thạo (phức hợp). •     Chọn được người rồi thì đặt niềm tin sáng suốt và giao đủ quyền hành. •     Tám điều cốt yếu của người đứng đầu: Nhân, Nghĩa, Tín, Trí, Minh, Tài năng, Cương, Nghiêm, lấy chí thành làm chủ.