PHẦN 3 · MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA

Bài 6. Văn hóa của tổ chức quản lý dự án hiệu quả

Thời lượng đọc ≈ 15 phút   ·   Chương 6 sách “Quản lý dự án: Hiểu đúng & Làm thật”

Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi.

— Chủ tịch Hồ Chí Minh

MỤC TIÊU BÀI HỌC Sau bài này, bạn có thể: •     Mô tả môi trường văn hóa quản lý dự án lý tưởng. •     Xây dựng bộ chuẩn mực đạo đức và cơ chế cam kết trong tổ chức. •     Vận dụng sáu nguyên tắc “lục hòa” vào sinh hoạt hằng ngày của tổ chức quản lý dự án.

 

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng văn hóa phải sửa đổi được tham nhũng, lười biếng, phù hoa, xa xỉ và giúp mỗi người có tinh thần vì lợi ích chung. Tư tưởng ấy soi rọi cách chúng ta kiến tạo văn hóa trong tổ chức quản lý dự án.

Môi trường văn hóa lý tưởng

Hiệu lực, hiệu quả Môi trường làm việc đạt mục tiêu với nguồn lực hợp lý.	Gắn kết Chung lý tưởng, chuẩn mực đạo đức, niềm tin, giá trị và mục tiêu.
Tin cậy Mọi người cảm nhận sự tôn trọng, tin cậy, tương tác và hỗ trợ cao.	Lãnh đạo gương mẫu Người lãnh đạo thể hiện sự gương mẫu, dẫn đầu.

 

Hai việc nền tảng

Thống nhất bộ chuẩn mực đạo đức và cam kết áp dụng

Dựa trên các nguyên tắc và lập luận đạo đức ở Bài 2–3, tổ chức xây dựng và ban hành bộ chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, thường gồm:

• Hệ giá trị cốt lõi của tổ chức, doanh nghiệp.
• Các nguyên tắc đạo đức.
• Chỉ dẫn lập luận đạo đức phổ quát.
• Chuẩn mực hành vi ứng xử và giao tiếp.

 

Mỗi thành viên, từ lãnh đạo cấp cao đến nhân sự trực tiếp, ký bản cam kết tuân thủ đạo đức nghề nghiệp để nâng cao nhận thức và trách nhiệm.

Thiết lập mục tiêu, lý tưởng và tình đồng chí

Khi đã chọn tham gia dự án, ta nâng tầm giá trị bản thân: từ chú trọng lợi ích vị kỷ sang lý tưởng phụng sự tổ chức, cộng đồng, Tổ quốc. Tình đồng chí xây trên lý tưởng đó là sợi chỉ đỏ dẫn dắt sự đoàn kết, giúp nhau vượt qua thách thức và cám dỗ. Nó cũng thu hút những người cùng chí hướng đến hợp tác.

Sáu nguyên tắc sống hòa hợp (Lục hòa)

Trong đạo Phật có sáu nguyên tắc sống hòa hợp trong tập thể, được nêu trong Những gì Đức Phật đã dạy (Hòa thượng Thích Minh Châu). Đây là phương pháp rất thiết thực để xây dựng văn hóa tổ chức quản lý dự án.

Nguyên tắc	Ý nghĩa trong tổ chức dự án	Thực hành cụ thể
Thân hòa đồng trụ	Ý thức tạo sự hòa hợp khi cùng làm việc	Không ai tự làm thành công dự án. Cấp dưới tôn trọng cấp trên; cấp trên quý mến, giúp đỡ cấp dưới. Lãnh đạo không dùng quyền lực áp đặt, không “chia để trị”.
Khẩu hòa vô tranh	Ngôn ngữ chủ động, lời ôn hòa, tránh tranh cãi	“Chiến tranh hay hòa bình” nhiều khi chỉ khác nhau ở lời nói. Bàn bạc thấu đáo thay vì tranh cãi; dùng ngôn ngữ chủ động, nhận trách nhiệm thay vì đổ lỗi.
Ý hòa đồng duyệt	Không định kiến, thấu hiểu quan điểm người khác	Càng nhiều kinh nghiệm càng dễ “biết tuốt”. Chọn thái độ cởi mở, lắng nghe chủ động để cùng tìm giải pháp tối ưu.
Giới hòa đồng tu	Tôn trọng giá trị chung, tuân thủ chuẩn mực đạo đức	Cam kết thực thi bộ chuẩn mực đạo đức; cùng nhau tu dưỡng qua công việc hằng ngày.
Kiến hòa đồng giải	Chia sẻ hiểu biết, giúp nhau tiến bộ	Khiêm nhường, cầu thị; chia sẻ tri thức để kiến tạo tổ chức học tập.
Lợi hòa đồng quân	Gạt lợi ích riêng, cùng hưởng lợi ích chung	Đặt lợi ích đất nước, tổ chức lên trên; cùng nhau tưởng thưởng thành quả đạt được.

 

Ngôn ngữ chủ động và bị động

Nguyên tắc “khẩu hòa vô tranh” dễ thực hành nhất qua lời nói hằng ngày. Một vài ví dụ:

Ngôn ngữ bị động “Việc này không phải của phòng tôi.” “Nhà thầu làm chậm nên tôi chịu.” “Sếp chưa duyệt thì tôi không làm được.”

Ngôn ngữ chủ động “Tôi sẽ tìm đúng đầu mối và báo lại trong hôm nay.” “Chúng ta cùng xem có phương án nào bù tiến độ.” “Tôi sẽ chuẩn bị đủ dữ liệu để sếp duyệt nhanh.”

 

Cùng nhau thực hành sáu nguyên tắc sống hòa hợp, chúng ta có được môi trường dự án cộng tác và thấu cảm, để cùng sống và cùng làm việc hạnh phúc trong từng thời khắc hiện tại của dự án.

— Chương 6

Áp dụng vào dự án của bạn

SÁU VIỆC NHỎ CHO SÁU NGUYÊN TẮC ☐  Thân hòa: Tuần này tôi chủ động hỗ trợ một đồng nghiệp ngoài phạm vi việc của mình. ☐  Khẩu hòa: Tôi thay một câu nói bị động bằng câu chủ động trong mỗi cuộc họp. ☐  Ý hòa: Trước khi phản bác, tôi nhắc lại ý người khác để chắc mình hiểu đúng. ☐  Giới hòa: Tổ chức đã có bộ chuẩn mực đạo đức và tôi đã ký cam kết. ☐  Kiến hòa: Tôi chia sẻ một bài học hoặc tài liệu hữu ích với nhóm mỗi tháng. ☐  Lợi hòa: Khi đạt mốc quan trọng, cả nhóm cùng ghi nhận và tưởng thưởng.

 

Câu hỏi suy ngẫm

DÀNH CHO CÁ NHÂN HOẶC THẢO LUẬN NHÓM 1.    Trong sáu nguyên tắc lục hòa, nguyên tắc nào tổ chức bạn đang làm tốt nhất, nguyên tắc nào đang thiếu? 2.    Hãy ghi lại ba câu nói “bị động, đổ lỗi” thường nghe trong dự án và viết lại chúng bằng ngôn ngữ chủ động. 3.    Tổ chức bạn tưởng thưởng thành quả chung như thế nào? Có công bằng và có lan tỏa không?

 

Kiểm tra nhanh

Câu 1. Nguyên tắc “khẩu hòa vô tranh” hướng dẫn điều gì?

1. Ít nói trong cuộc họp
2. Dùng ngôn ngữ chủ động, lời ôn hòa, bàn bạc thay vì tranh cãi
3. Không bao giờ phản đối cấp trên
4. Chỉ trao đổi bằng văn bản

Câu 2. “Lợi hòa đồng quân” trong tổ chức dự án có nghĩa là:

1. Chia đều lương cho mọi người
2. Gạt bỏ lợi ích riêng, đặt lợi ích chung lên trên và cùng tưởng thưởng thành quả
3. Ưu tiên lợi ích của lãnh đạo
4. Mọi người có quyền biểu quyết ngang nhau

Câu 3. Bước đầu tiên để xây dựng văn hóa mong muốn theo bài là gì?

1. Tổ chức du lịch tập thể
2. Thống nhất, ban hành bộ chuẩn mực đạo đức và từng cá nhân ký cam kết
3. Mua phần mềm quản lý
4. Tăng lương cho nhân viên

Đáp án và giải thích

Câu 1: B. Khẩu hòa vô tranh là nói lời ôn hòa, xây dựng, tránh tranh cãi, dùng ngôn ngữ chủ động thể hiện trách nhiệm.

Câu 2: B. Đặt lợi ích của đất nước, tổ chức lên trên, không để lợi ích vị kỷ chi phối, và cùng hưởng thành quả chung.

Câu 3: B. Bộ chuẩn mực đạo đức tạo ý thức về nghĩa vụ đạo đức trong từng cá nhân, từ lãnh đạo đến nhân viên.

Ghi nhớ

NHỮNG ĐIỀU CỐT LÕI CỦA BÀI •     Môi trường văn hóa lý tưởng: hiệu lực, hiệu quả; gắn kết qua lý tưởng và chuẩn mực chung; tôn trọng, tin cậy, hỗ trợ; lãnh đạo gương mẫu, dẫn đầu. •     Bước đầu: thống nhất, ban hành bộ chuẩn mực đạo đức (giá trị cốt lõi, nguyên tắc, chỉ dẫn lập luận, chuẩn mực hành vi) và từng cá nhân ký cam kết. •     Tình đồng chí xây trên mục tiêu, lý tưởng phụng sự là sợi chỉ đỏ gắn kết tổ chức. •     Lục hòa: thân hòa đồng trụ, khẩu hòa vô tranh, ý hòa đồng duyệt, giới hòa đồng tu, kiến hòa đồng giải, lợi hòa đồng quân.